Danıştay Üçüncü Daire
Yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde müşterek genel giderlerin dağıtılmasında esas alınan 'tahsil olunan istihkak bedeli' kavramına, henüz istihkak niteliği kazanmamış olan iş avanslarının dahil edilmez. İstemin Özeti: Plastik doğrama imalat, taahhüt ve montaj işi yapan davacı şirket adına 1995 yılı işlemlerinin incelenmesi sonucunda yıllara yaygın inşaat işleri ile diğer işler için yapmış olduğu müşterek giderlerin söz konusu işlere dağıtımını yanlış ve eksik yaptığı yolunda düzenlenen inceleme raporuna göre ikmalen salınan geçici vergi ile kesilen ağır kusur cezasına karşı açılan davayı; dosyanın incelenmesinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesinde yıllara yaygın inşaat işleri ile diğer işlerin birlikte yapılması halinde ortak giderlerin dağıtım esaslarının belirtildiğinden söz edilerek yıllara yaygın inşaat işlerinden alınan istihkak bedellerinin avans dahil tutarının, toplam hasılat tutarına olan oranının % 40,28 olarak tespit edildiği, bu orana göre müşterek giderlerin dağıtımı yapıldıktan sonra 1995 yılında satılan mamul maliyetinin yeniden belirlenmesi sonucu oluşturulan gelir tablosuna göre 5.534.914.729 TL matrah farkı üzerinden ikmalen tarhiyat yapıldığının anlaşıldığı, konuyla ilgili olarak yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda tahsil edilen iş avanslarının istihkak bedeli olmadığı, bu nedenle ortak giderlerin dağıtımında avans miktarının dikkate alınmaması gerektiği görüşüyle yapılan değerlendirmeye göre dağıtıma esas alınacak oranın % 22,43 olarak tespit edildiği, raporda ayrıca ilk madde ve malzeme giderleri arasında nakliye ve montaj giderlerinin de dikkate alınması, genel üretim ile genel yönetim giderleri içinde yer alan amortisman giderlerinin kullanılan süreye göre ayrıca dağıtıma tabi tutulması, finansman giderleri içinde yer alan çeksenet tahsil komisyonları ile pazarlama ve satış giderlerinin yıllara yaygın inşaat ve onarım işi ile ilgisi bulunmadığından dağıtıma tabi tutulmaması gerektiği belirtilerek tüm bu tespitlerin değerlendirilmesi sonucunda toplam 15.629.700.374 TL'lik yıllara yaygın inşaat ve onarım gideri olduğu sonucuna varıldığı, istihkak hak edilmiş para, avans ise ileride doğacak bir alacağı mahsuben önceden ödenen para anlamını taşıdığından bilirkişi raporundaki tespit ve görüşlerin mahkemelerince de aynen benimsendiği bu durumda tarhiyatı gerektiren bir matrah farkı kalmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle kabul ederek dava konusu cezalı tarhiyatı kaldıran (...) Vergi Mahkemesi kararının; tahakkuk esasının geçerli olduğu ticari faaliyet içerisinde yer alan yıllara yaygın inşaat işlerinde fiili tahsilin, bunun dışındaki ticari faaliyetlerde tahakkukun esas alınmasının vergi hukukunun ana prensiplerine ters düştüğü, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde vergi tevkifatının avans dahil nakden ve hesaben ödemeler sırasında yapılacağı belirtilerek 96. maddesinde de bu tevkifat için hakediş raporunun düzenlenmiş olmasının dahi aranmadığı, buna göre ortak giderlerin % 40,28 oranı esas alınarak dağıtılmasının yerinde olduğu ileri sürülerek bozulması istemidir. Karar: Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan Vergi Mahkemesi kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz istemine ilişkin dilekçede ileri sürülen iddialar, sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine ve kararın onanmasına, oyçokluğuyla karar verildi (*). (*) KARŞI OY: Birden çok inşaat ve onarım işini birlikte yürüttüğü tartışmasız olan davacı kurumun genel giderleri ile amortismanlarını, Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesine aykırı olarak ve yıl içinde istihkak raporuna bağlanmamakla birlikte iş sahibinin peşin olarak ödediği tutarları, bu ödemelerin avans niteliğinde kaldığından bahisle hasılat kabul etmeyerek pay verdiği saptanmıştır. Genel giderler ve amortismanların dağıtımında birbirine oranlanacak olan istihkak bedeli kavramı, istihkaklara mahsuben iş sahibi tarafından yapılan tüm ödemeleri kapsayacağından, istihkak raporuna bağlanmasa da tahsil edilen tutarlar ile tahsil edilmese de tahakkuk istihkaklar toplamının, dağıtıma esas alınması gerekir. İş sahibinin avans olarak ödediği ileri sürülen tutarların hasılat sayılmayacağı görüşüyle verilen kararın, açıklanan nedenlerle bozulması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.